Oogstseizoen
De terugkeer van het Noorderlicht
Season 05 / 08
Er is één seizoen in Lapland dat ik nooit echt heb beleefd. Ik heb zes winters in het noorden gewerkt, dus ik ken de bittere kou en de lange duisternis uit mijn hoofd. Maar het oogstseizoen, van eind augustus tot september, viel altijd in de kloof tussen twee levens: de zomervakantie thuis en het werk in de winter dat nog in het verschiet lag. Ik heb alleen het eerste hoofdstuk ervan meegemaakt, tijdens uitstapjes die begin augustus waren, en dan moest ik vertrekken net voor het leuke gedeelte begon.
Dat is een eerlijk beginpunt. Ik beschrijf dit seizoen vanaf de kantlijn, vanuit enkele vakantiedagen, vanuit zes herfsten waarin ik het noorden van een afstand gadesloeg via vrienden en noorderlicht jagers die ik volg via mijn socials die de eerste berichtjes posten van het eerste Noorderlicht.
Het seizoen in één zin
Dit oogstseizoen luidt het nieuwe noorderlichtseizoen aan.
Het seizoen
De maand waarin de nachten terugkeren
Het oogstseizoen betekent dat de avondschemering terugkeert in het noorden, en met de duisternis keert ook het noorderlicht terug. De hele zomer lang is de hemel nooit helemaal donker; tegen het einde van augustus is dat eindelijk wel het geval. Rond de twintigste van de maand kan het eerste vage noorderlicht verschijnen, en tegen eind augustus delen de noorderlichtjagers die ik volg meestal al hun eerste waarnemingen van het jaar. Elke keer als ik die berichten zie, begint er ergens diep van binnen een klein klokje af te tellen.
De terugkeer van de duisternis verloopt heel traag en toch weer niet, elke week komt er een uurtje donkerte bij …
De dagen worden koeler, de eerste sterren verschijnen weer aan de hemel en de bomen beginnen van kleur te veranderen. Het is nog steeds warm genoeg om op je gemak door de nationale parken te wandelen, maar het wordt nu elke avond iets eerder donker en de eerste koude nachten zijn aangebroken.
· Het vijfde seizoen ·
Ontdek het Oogstseizoen
Alle afgebeelde werken zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas. Elk werk maakt deel uit van de Lapland 8 Seasons-collectie.
Gouden bergbraam
Bessen in het moeras
Voordat het weer lichter wordt, geeft de grond zijn oogst prijs. Dit is het seizoen waarin je in het bos vele bessen kan plukken. Ik herinner me mensen die uit de bomen tevoorschijn kwamen met grote emmers tot de rand gevuld met bosbessen. Overal liggen blauwe en rode bessen: bosbessen, rode bosbessen, veenbessen en die kleine rode die de Finnen simpelweg ‘de rode bessen’ noemen.
En dan is er nog die waar iedereen op wacht: de gouden bergbraam, of lakka. Deze rijpt slechts een paar korte weken in de nazomer, grofweg van eind juli tot in augustus, en ‘rijp’ betekent dan zacht en amberkleurig, niet meer het harde rood van een week eerder. Hij groeit alleen in de vochtige grond van het hoge noorden, ziet eruit als een lichtoranje framboos en is zo zeldzaam dat het vinden van een goede plek aanvoelt als het ontrafelen van een geheim. Ik heb ooit een enkele bergbraam gefotografeerd die glinsterde naast een houten wandelpad in de buurt van Rovaniemi. De jam is niet mijn favoriet omdat hij vol zit met kleine zaadjes. Maar aangezien deze bessen uitzonderlijk rijk zijn aan vitamine C, eet je er in de winter elke dag een of twee lepels van als je voelt dat je verkouden wordt. Die kleine oranje bes zorgt ervoor dat je in de winter niet naar de dokter hoeft.
Er is nog een andere manier waarop de Finnen in de donkere maanden aan hun bessen komen. In de winkel in het koelvak zie je een zware kartonnen verpakking die er precies zo uitziet als een liter drinkyoghurt: hij voelt even zwaar aan in je hand en heeft dezelfde vorm. Het is geen yoghurt. Het is mustikkakeitto: bosbessensoep. ‘Mustikka’ betekent bosbes, ‘keitto’ betekent soep, en dat is precies wat het is: een dik bosbessenmengsel dat je drinkt of met een lepel eet als tussendoortje. Het is verrijkt met vitamine C, wat precies het punt is in een regio waar de winter lang duurt. Je kunt het koud drinken, rechtstreeks uit de koelkast, maar ik heb er altijd de voorkeur aan gegeven om het op een koude dag goed opgewarmd te drinken. Het is een van die kleine noordelijke dingen die je pas ontdekt als je daar woont.
Uitgelichte werken
Twee illustraties uit dit seizoen
'The Return of Lady Aurora' is mijn antwoord op die aftelling.
Het legt precies het moment vast waarop het seizoen omslaat: de nachten worden weer donker, het eerste licht weerkaatst in het stille water van een grensrivier tussen Finland en Zweden, een dubbele aurora, één aan de hemel en één op het wateroppervlak.
The 'first glimmer of the northern lights' is rustiger. Er is nog een spoor van schemering aan de horizon, want de nachten zijn zo vroeg in het seizoen nog kort, en op de voorgrond liggen die gouden bergbraambessen. Het is het hele seizoen in één beeld: het laatste licht van de zomer, het eerste van de winter, en de oogst daartussenin. Zelfs de zwakste gloed telt als een goede nacht als het de eerste van het jaar is.
Noorderlicht
Waarom ik zo vaak het noorderlicht schilder
Mensen vragen me wel eens waarom het noorderlicht in zoveel van mijn werk voorkomt. Het eerlijke antwoord is dat ik het gewoon zo vaak heb gezien. Gedurende zes winters heb ik het noorderlicht bijna elke twee of drie nachten waargenomen.
Ik heb het in de loop van die jaren zien veranderen, van voorspelbare uitbarstingen rond de equinoxen en magere decembermaanden, tot een periode waarin elke maand zijn eigen stormen met zich meebracht.
De zon bevindt zich nu bijna op het hoogtepunt van haar cyclus, en dat betekent dat er nauwelijks nog een zwakke maand over is. Dus ja: heel veel noorderlicht, waargenomen tijdens heel veel nachten. Daarom blijf ik het tekenen. Het oogstseizoen is simpelweg het moment waarop het tellen weer opnieuw begint.
Wat een bezoeker in dit seizoen te wachten staat
Als je nu naar het noorden komt, kun je je verheugen op een houtgestookte sauna aan het eind van de dag, lange wandelingen door nationale parken met een mandje voor paddenstoelen en bessen, en het rustige genot van een zon die eindelijk weer ondergaat.
En als je geluk hebt en lang genoeg opblijft, kun je misschien de eerste vage aurora van het jaar zien terwijl er nog een streepje daglicht aan de horizon te zien is.
Dat is de magie van dit seizoen in één beeld: twee soorten licht aan dezelfde hemel.
Veelgestelde vragen
Mag je in Lapland vrij bessen en paddenstoelen plukken?
Ja, je mag in Lapland vrij bessen en paddenstoelen plukken, bijna overal in het bos, dankzij een Finse traditie die ‘jokamiehenoikeus’ wordt genoemd, oftewel het ‘recht van de vrijheid van de natuur’. Dit recht staat iedereen, zowel inwoners als bezoekers, toe om in de natuur te wandelen, te plukken en te kamperen, ongeacht wie de eigenaar van het land is, zolang je geen schade aanricht en afstand houdt van woningen. In de praktijk betekent dit dat je tijdens het oogstseizoen een emmer vol bosbessen of bergframbozen mag vullen zonder toestemming te vragen. Een paar dingen blijven verboden, zoals plukken uit privétuinen of het verstoren van wilde dieren, maar de vrijheid is reëel en het is een van de stille geneugten van een verblijf in het noorden in deze tijd van het jaar.
Wanneer kun je het noorderlicht voor het eerst zien in Lapland?
Meestal kun je het noorderlicht in Lapland voor het eerst zien vanaf ongeveer 20 augustus, zodra de zomernachten eindelijk weer donker genoeg worden. Tijdens de weken van de middernachtzon wordt de hemel nooit echt donker, waardoor het noorderlicht niet zichtbaar is, zelfs niet wanneer het boven je hoofd actief is. Naarmate het oogstseizoen begint en de duisternis terugkeert in het noorden, verschijnen de eerste vage verschijnselen, en begin september zijn de nachten lang genoeg om het noorderlicht duidelijk te zien. Het seizoen loopt vervolgens door tot in de lente. Op basis van mijn eigen zes winters in het noorden werd het noorderlicht steeds betrouwbaarder naarmate de herfst vorderde, waarbij de sterkste vroege verschijnselen vaak rond de september-equinox plaatsvonden.
Waar dit seizoen in de cyclus past
Het oogstseizoen is het vijfde hoofdstuk in de cyclus "Lapland 8 Seasons". Het volgt op het eindeloze licht van de middernachtzon. Terwijl de oogst wordt binnengehaald, keert de eerste duisternis terug aan de hemel en verschijnen de eerste noorderlichten, en kleurt Lapland in de diepe herfsttinten.
Middernachtzon
Terug naar het overzicht: Lapland 8 Seasons
Lapland 8 Seasons · HET VIJFDE SEIZOEN
Ontdek het Oogstseizoen
Beide afgebeelde werken zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas. Elk werk maakt deel uit van de Lapland 8 Seasons-collectie.