Middernachtzon
De nachten zonder duisternis in Lapland
Seizoen 04 / 08
Ergens half mei zakt de zon voor de laatste keer in maanden onder de horizon. Vanaf dat moment tot eind juli zijn er geen zonsondergangen meer. Alleen maar 24 uur licht, dag na dag ... na dag. Het is volop zomer in Lapland.
Juni en juli zijn de warmste maanden van het jaar, met gemiddelde temperaturen tussen de 10 en 16 °C. Op midzomerdag, 21 juni, bereikt de zon haar hoogste punt. Hoe noordelijker je reist, hoe meer nachten zonder duisternis je te wachten staan.
Het seizoen in één zin
Er is een seizoen in Lapland waarin de zon vergeet hoe ze onder moet gaan. Wekenlang weigert ze simpelweg onder de horizon te zakken
Het seizoen
Een strand op Andøya
Op een strand op Andøya zag ik eens hoe de zon de zee net raakte en niet dieper zonk en een half uur later weer omhoog klom. Donker werd het niet.
Dat moment is het hele seizoen in één enkel beeld. In het vierde seizoen van Lapland wordt het gewoon niet donker. Het is zomer. Er is constant licht, de dagen duren eindeloos en het brengt je tijdsbesef in de war.
Dit is het vierde hoofdstuk in de cyclus ‘Lapland 8 Seizoenen’, en waarschijnlijk het meest desoriënterende als je alleen maar gewend bent aan normale nachten.
· Het vierde seizoen ·
Ontdek de Middernachtzon
Alle afgebeelde werken zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas. Elk werk maakt deel uit van de Lapland 8 Seasons-collectie.
Veranderend licht
Een licht dat de sfeer van alles verandert
Boven de poolcirkel duren zonsondergangen bijzonder lang, het is een langzaam proces. De zon glijdt urenlang langs de horizon in plaats van erachter te verdwijnen. Zelfs als de lucht eind juli of begin augustus eindelijk een beetje donkerder wordt, blijft de schemering nog een eeuwigheid hangen. In de winter gebeurt hetzelfde, maar dan omgekeerd: de poolnacht is nooit zo donker als mensen zich voorstellen, omdat de schemering zo lang aanhoudt.
Je schaduw op de weg vertelt je dat er ook iets anders is. Om middernacht in Arctisch Noorwegen strekte de mijne zich tien of twaalf meter uit over het asfalt. Thuis kun je dat soort schuin invallend licht niet krijgen, hoe laat je ook buiten blijft.
Rijden door eindeloos licht
In juli 2007 reed ik vanuit België naar de Lofoten en weer terug: vijf dagen naar het noorden, een week op de eilanden, vijf dagen terug naar huis. Vijf jaar later, in 2012, deed ik het nog eens, ditmaal helemaal langs de Noorse kust door tot aan de Noordkaap, voordat ik via Rovaniemi terugkeerde.
Beide reizen brachten mijn tijdsbesef in de war. Je kijkt even op de klok, en het is zes uur ’s avonds. Enkele uren later is het licht nauwelijks veranderd, maar het is wel bijna middernacht. Je blijft wakker en genieten van de mooie omgeving omdat er geen teken is dat je zegt dat je moet gaan slapen. De weg, de fjord, de berg, de volgende bocht, alles blijft even helder verlicht. De late namiddag komt nooit.
Dat gevoel, de hoge staalblauwe lucht die weigert te vervagen, is precies wat ik heb proberen vast te leggen in de eerste illustratie van deze collectie.
Uitgelicht werk
Middernachtzon in Lapland
Een heldere, staalblauwe hemel en de zon die hoog aan de hemel staat en weigert onder te gaan. De meest directe ode aan de middernachtzon in de collectie.
Slapeloze nachten
Proberen te slapen als er geen nacht is
De lastige kant van al dat licht is het slapengaan. Rorbu-hutten en gehuurde appartementen hebben vaak dunne gordijnen die bijna niets doen. Dus improviseer je.
Op een keer, in een klein stapelbed, hing ik mijn dekbed over de reling van het bovenste bed om eronder een donker hoekje voor mezelf te creëren.
Het werkte, een beetje toch!
Uitgelicht werk
Zomeravonden
Tegen de tijd dat je eindelijk in slaap valt, is de zon alweer langzaam aan het opkomen. Het is zo’n zomer waarin je geen vertrouwen meer hebt in je lichaal, je krijgt honger op de meest vreemde momenten, je lichaam raakt in de war. Uiteindelijk geef je het op en geniet je er gewoon van.
Uitputtend is het absoluut niet ... het is telkens opnieuw een bijzondere ervaring. Uiteindelijk besef je zelf dat de zomer weer snel voorbij zal zijn en dat de herfst voor de deur staat.
Deze illustratie uit deze collectie legt het gevoel vast dat de zomer langzaam begint weg te glippen, de eerste hint van een echte zonsondergang die terugkeert na weken van ononderbroken daglicht.
Het moment waarop de zomer ten einde loopt en de hemel straalt in gouden kleuren.
Een levendige zomer
Een landschap dat bruist van het leven
Voor mij draait dit seizoen bovenal om water. Fjorden of meren, als het maar rimpelt. Water is beweging. Water is leven. De illustraties in deze collectie sluiten daar naadloos bij aan: veel blauw, veel lucht, en die heldere Scandinavische lucht die me nog steeds elke keer weer verrast als ik die zie.
rendieren
Even een opmerking over die rendieren: het zijn geen wilde dieren.
Ze zijn eigendom van Sámi-herders die, afhankelijk van de seizoenen, enorme stukken land beheren. In april 2022, tijdens een uitstapje vanuit ons gele huis in Finland naar het Noordpoolgebied van Noorwegen, waren we toevallig getuige van het vrijlaten van rendieren in Havøysund. De chauffeur vertelde ons dat ze afkomstig waren van een rendierboerderij in de buurt van Kirkenes. Tien jaar eerder had ik aan diezelfde kust rendieren gefotografeerd die vrijwel zeker deel uitmaakten van hetzelfde systeem, alleen op een ander stuk land. Meer daarover in een volgende aflevering.
Uitgelicht werk
Nachteloze nachten
Een zomernacht in Lapland is 'stil genieten': een stil meer, een kleine roeiboot, een hemel die maar niet donker wil worden. De derde illustratie in deze collectie is de stilste van de drie, en waarschijnlijk ook de meest romantische.
Een stil Fins meer op een midzomeravond. Het soort avond dat nooit lijkt te eindigen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen duurt de middernachtzon in Lapland?
In Fins Lapland duurt de middernachtzon bij de poolcirkel ongeveer een maand, van 6 juni tot 7 juli in Rovaniemi. Verder naar het noorden duurt het veel langer: in Utsjoki blijft de zon van half mei tot eind juli boven de horizon, bijna tweeënhalve maand.
Kun je slapen tijdens de middernachtzon?
Ja, maar het vergt wel wat aanpassing. Het constante daglicht kan je biologische klok verstoren en het inslapen vertragen. De meeste reizigers gebruiken verduisteringsgordijnen, een goed slaapmasker of geïmproviseerde oplossingen, zoals een dekbed dat over de reling van een stapelbed wordt gehangen. Melatonine kan de eerste paar nachten helpen. Na een week hebben de meeste mensen zich aangepast.
Waarom wordt Finland het Land van de Middernachtzon genoemd?
Finland dankt deze bijnaam aan het feit dat de zon in de zomer wekenlang boven de horizon blijft in de noordelijke regio's. Boven de poolcirkel gaat de zon van half mei tot eind juli helemaal niet onder, afhankelijk van hoe ver noordelijk je reist. Dit voortdurende daglicht heeft de Finse cultuur, folklore en zomertradities eeuwenlang gevormd.
Waar dit seizoen in de cyclus past
De middernachtzon is het vierde seizoen in de reeks ‘Lapland 8 Seasons’. Het volgt op ‘Het smelten van het ijs’, de aanloop naar de middernachtzon, wanneer de rivieren van Lapland tot leven komen en de laatste echte nachten van het jaar langzaam verdwijnen. Daarna sluipen de eerste tekenen van duisternis weer de hemel binnen en keert Lapland zich naar de herfst.
Vorige seizoen: het smelten van het ijs
Het seizoen dat je hoort voordat je het ziet
De herfstgloed
Terug naar het overzicht: Lapland 8 Seasons
Lapland 8 Seasons · Het VIERDE seizoen
Ontdek de Middernachtzon
Alle drie de afgebeelde werken zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas. Elk werk maakt deel uit van de Lapland 8 Seasons-collectie.